Một hóa thạch có niên đại 250 triệu năm đã hé lộ tổ tiên động vật có vú từng đẻ trứng, theo nghiên cứu mới công bố trên tạp chí PLOS One. Hóa thạch được tìm thấy tại Nam Phi là phôi của loài Lystrosaurus - một tổ tiên của động vật có vú, nổi tiếng vì sống sót sau sự kiện tuyệt chủng hàng loạt cách đây 252 triệu năm, còn được gọi là “Đại tuyệt chủng”.

Nhóm nghiên cứu đã sử dụng công nghệ chụp cắt lớp vi tính độ phân giải cao và bức xạ synchrotron để phân tích hóa thạch. Kết quả cho thấy xương hàm của phôi chưa hợp nhất hoàn toàn - đặc điểm chỉ xuất hiện ở phôi của các loài đẻ trứng như chim và rùa ngày nay.

Phát hiện này chứng minh phôi Lystrosaurus đã phát triển bên trong trứng khi chết, qua đó cung cấp bằng chứng đầu tiên cho thấy các tổ tiên động vật có vú từng đẻ trứng.

Theo các nhà khoa học, trứng của loài này có lớp vỏ mềm, chưa phát triển thành vỏ cứng như trứng hiện đại, do dạng trứng vỏ cứng chỉ xuất hiện muộn hơn khoảng 50 triệu năm.

Nghiên cứu cũng giúp giải thích vì sao Lystrosaurus có thể sống sót qua “Đại tuyệt chủng”, thời điểm khoảng 90% sinh vật trên Trái Đất bị tiêu diệt khi khí hậu trở nên khô nóng cực đoan.

Các nhà khoa học cho rằng việc đẻ trứng lớn với vỏ mềm giúp giữ nước tốt hơn, giúp phôi phát triển trong điều kiện khắc nghiệt. Ngoài ra, con non khi nở đã phát triển tương đối hoàn chỉnh, có thể tự kiếm ăn và tránh kẻ săn mồi.

Phát hiện này cũng cung cấp thêm manh mối về nguồn gốc của việc tiết sữa ở động vật có vú. Các nhà nghiên cứu nhận định khả năng tiết sữa có thể xuất hiện trong giai đoạn 252 - 201 triệu năm trước, ban đầu nhằm giữ ẩm cho trứng trước khi trở thành cơ chế nuôi con như hiện nay.

Giới chuyên gia cho rằng nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ quá trình tiến hóa quan trọng của động vật có vú, từ sinh sản bằng trứng đến sinh con và nuôi con bằng sữa.