Hội nghị thượng đỉnh NATO 2026 đã khai mạc ngày 7/7 tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Trọng tâm của hội nghị không còn là lời hứa tăng chi quốc phòng, mà là các kế hoạch cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu dành 5% GDP cho an ninh và quốc phòng vào năm 2035. Đây được xem là phép thử đối với quyết tâm của các đồng minh châu Âu trong việc chia sẻ gánh nặng an ninh với Mỹ.

Ankara được đặt trong tình trạng an ninh cao nhất khi đón lãnh đạo các nước NATO tới tham dự Hội nghị thượng đỉnh NATO 2026.

Hội nghị thượng đỉnh NATO 2025 chủ yếu thống nhất mục tiêu nâng tổng chi cho quốc phòng và an ninh lên tương đương 5% GDP vào năm 2035. Năm nay, trọng tâm chuyển sang việc các nước sẽ thực hiện cam kết đó như thế nào.

Theo kế hoạch, 3,5% GDP sẽ dành trực tiếp cho quốc phòng, còn 1,5% đầu tư cho hạ tầng chiến lược như cầu, cảng, đường sá và mạng lưới hậu cần nhằm tăng khả năng cơ động của lực lượng quân sự.

Lần đầu tiên, NATO yêu cầu các nước thành viên mang đến hội nghị những kế hoạch đầu tư cụ thể, thay vì chỉ đưa ra các cam kết mang tính nguyên tắc.

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte phát biển: "Tại Ankara, tôi kỳ vọng các nước sẽ trình bày những kế hoạch rõ ràng, cụ thể và đáng tin cậy để đạt mục tiêu 5%".

Theo NATO, chỉ trong hai năm 2025 và 2026, các đồng minh châu Âu và Canada đã bổ sung khoảng 258 tỷ USD cho quốc phòng. Nhiều nước cũng công bố các chương trình đầu tư mới, mở rộng hợp tác sản xuất vũ khí và tăng năng lực công nghiệp quốc phòng.

Giới quan sát cho rằng thành công của Hội nghị thượng đỉnh NATO 2026 sẽ không chỉ được đo bằng số tiền các nước cam kết chi thêm, mà còn ở phản ứng của Mỹ trước nỗ lực để châu Âu gánh vác nhiều trách nhiệm quốc phòng hơn.

Ông Sinan Ulgen - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chính sách đối ngoại (EDAM), Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng: "Điều quan trọng sẽ là cách chính quyền Mỹ phản ứng trước những nỗ lực của châu Âu trong việc gánh vác nhiều trách nhiệm quốc phòng hơn".

Sau nhiều năm tranh luận về mức chi quốc phòng, NATO đang bước sang giai đoạn mới, khi trọng tâm không còn là chi bao nhiêu, mà là biến những khoản đầu tư đó thành năng lực phòng thủ và sức răn đe thực tế. Đây được xem là bước đi quan trọng trong nỗ lực xây dựng một châu Âu tự chủ hơn về an ninh trong những năm tới.