Theo phân tích của truyền thông quốc tế, FIFA World Cup 2026™ có nguy cơ trở thành kỳ World Cup gây ô nhiễm môi trường lớn nhất lịch sử. Nguyên nhân không chỉ nằm ở việc giải đấu mở rộng từ 32 lên 48 đội tuyển, mà còn bởi quy mô địa lý khổng lồ khi giải được tổ chức đồng thời tại Mỹ, Canada và Mexico - ba quốc gia với khoảng cách di chuyển hàng nghìn kilomet giữa các thành phố đăng cai.

Các nghiên cứu được The Guardian dẫn lại cho thấy FIFA World Cup 2026™ có thể tạo ra khoảng 9 triệu tấn khí thải CO₂, gần gấp đôi mức trung bình của các kỳ World Cup trước đây. Trong kịch bản xấu nhất, con số này thậm chí có thể vượt 13 triệu tấn, chủ yếu đến từ hoạt động di chuyển bằng máy bay của đội tuyển, truyền thông, nhà tài trợ và hàng triệu người hâm mộ.

Về mặt thương mại, việc mở rộng World Cup lên 48 đội là bước đi mang tính lịch sử của FIFA. Giải đấu giờ đây sẽ có 104 trận đấu, nhiều hơn gần gấp đôi so với World Cup 1998 – kỳ World Cup đầu tiên có 32 đội tuyển. FIFA tin rằng việc mở rộng giúp nhiều quốc gia có cơ hội tham dự hơn, bóng đá phát triển toàn cầu hơn và doanh thu thương mại tăng mạnh hơn.

Ở góc độ thể thao và kinh tế, đây rõ ràng là quyết định có lợi cho FIFA. Nhưng ở góc độ môi trường, mọi thứ lại trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Khác với World Cup Qatar 2022 – giải đấu diễn ra trong phạm vi địa lý nhỏ - FIFA World Cup 2026™ trải dài trên diện tích khổng lồ của Bắc Mỹ. Các đội tuyển có thể phải di chuyển liên tục giữa New York, Los Angeles, Mexico City, Toronto, Miami hay Vancouver với khoảng cách hàng nghìn kilomet.

Điều đó khiến lượng chuyến bay tăng đột biến. Theo các phân tích môi trường được The Guardian dẫn lại, riêng hoạt động di chuyển bằng đường hàng không có thể chiếm phần lớn tổng lượng khí thải của giải đấu. Giới chuyên môn nhận định đây chính là nghịch lý lớn nhất của World Cup hiện đại: FIFA muốn biến giải đấu trở nên toàn cầu và hoành tráng hơn bao giờ hết, nhưng càng mở rộng, tác động môi trường càng trở nên khó kiểm soát.

Nỗi lo nhiệt độ cực đoan tại Bắc Mỹ

Không chỉ đối mặt với lượng khí thải khổng lồ, FIFA World Cup 2026™ còn đứng trước nguy cơ trở thành một trong những kỳ World Cup nóng nhất lịch sử. Các nghiên cứu khí hậu được công bố trong tháng 5 cho thấy khoảng 25% số trận đấu tại World Cup 2026™ có thể diễn ra trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm ở mức nguy hiểm cho cầu thủ lẫn khán giả.

Những thành phố như Miami, Dallas, Kansas City hay Philadelphia được đánh giá có nguy cơ nhiệt độ cực đoan rất cao trong mùa hè Bắc Mỹ. Một số sân vận động tổ chức World Cup thậm chí không có mái che hoặc hệ thống điều hòa không khí hoàn chỉnh. Washington Post dẫn nghiên cứu của nhóm World Weather Attribution cho biết trận chung kết tại sân MetLife ở New Jersey có nguy cơ đối mặt mức nhiệt "gần ngưỡng hủy trận" trong điều kiện xấu nhất.

Điều này khiến FIFA chịu áp lực lớn về lịch thi đấu và công tác bảo vệ sức khỏe cầu thủ. Trong thời gian qua, FIFA đã bắt đầu tính tới việc tăng số trận đấu vào buổi tối, bổ sung hydration break và điều chỉnh lịch tập luyện nhằm giảm tác động của thời tiết. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia khí hậu cho rằng những biện pháp này chỉ giải quyết phần ngọn của vấn đề.

FIFA và tranh cãi "greenwashing"

Một trong những tranh cãi lớn nhất hiện nay xoay quanh việc FIFA bị cáo buộc "greenwashing" - một thuật ngữ mới về việc quảng bá hình ảnh thân thiện môi trường trong khi tác động thực tế lại rất khác. The Guardian cho rằng FIFA từng quảng bá World Cup 2022 là "carbon neutral", nhưng nhiều nghiên cứu độc lập sau đó bác bỏ tuyên bố này. Giờ đây, với FIFA World Cup 2026™, các tổ chức môi trường tiếp tục lo ngại FIFA đang lặp lại cách tiếp cận tương tự.

Đặc biệt, việc FIFA duy trì quan hệ thương mại với các tập đoàn dầu khí lớn khiến tranh cãi càng gay gắt hơn. Nhiều nhà hoạt động môi trường cho rằng bóng đá đang bị kéo vào mâu thuẫn lớn của thời đại hiện đại: vừa muốn trở thành biểu tượng phát triển bền vững, vừa phụ thuộc rất lớn vào mô hình kinh tế tiêu thụ và di chuyển toàn cầu.

Trong những năm gần đây, thể thao thế giới ngày càng chịu áp lực phải chứng minh trách nhiệm môi trường. Olympic, Formula 1 hay World Cup đều đứng trước những câu hỏi tương tự: liệu các siêu sự kiện thể thao có còn phù hợp với mục tiêu giảm phát thải toàn cầu hay không?

World Cup của tương lai sẽ phải thay đổi?

Điều đáng chú ý là câu chuyện môi trường không còn là chủ đề bên lề của bóng đá nữa. Nó đang dần trở thành yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp tới cách World Cup được tổ chức trong tương lai. Nhiều chuyên gia tin rằng nếu nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng mạnh, FIFA có thể buộc phải thay đổi lịch tổ chức World Cup, hạn chế di chuyển đường dài, giảm quy mô địa lý hoặc chuyển sang các sân vận động có mái che hoàn toàn.

Một số nghiên cứu thậm chí cho rằng World Cup 2026™ có thể là kỳ World Cup mùa hè cuối cùng tại Bắc Mỹ nếu biến đổi khí hậu tiếp tục diễn biến xấu. Điều đó cho thấy bóng đá đang bước vào thời kỳ mà thành công của một giải đấu không còn chỉ được đo bằng số lượng khán giả hay doanh thu thương mại. Những câu hỏi về môi trường, khí hậu và tính bền vững đang ngày càng trở thành một phần không thể tách rời của World Cup hiện đại.