Bén duyên với cờ tướng từ thuở bé

Ở lứa tuổi 12, khi nhiều bạn cùng trang lứa vẫn còn rong chơi, cậu bé Lại Lý Huynh đã bị cuốn hút bởi những quân cờ trên bàn gỗ của xóm nhỏ mưu sinh. Cha mẹ không hạnh phúc, theo cha đi khắp nơi, từ những nơi hớt tóc dạo, làm thuê, đến dừng chân ở Cà Mau – vùng đất sau này trở thành nơi bắt đầu hành trình cờ tướng của anh.

Trong những ngày rong ruổi cùng cha, mỗi khi rảnh, ông lại bày bàn cờ và đánh cùng bạn bè. Huynh ngồi bên quan sát, say mê với những nước pháo, xe, mã di chuyển nhịp nhàng. Từ đó, niềm yêu thích với cờ tướng bén rễ trong cậu bé mới 12 tuổi.

"Ban đầu tôi chỉ chơi với mấy bạn cùng trang lứa, thắng được vài ván thì cha cho đánh với người lớn. Lúc đầu, họ còn chấp tôi ba nước nhưng chỉ sau vài tháng, tôi đã chơi ngang cơ và rồi thắng họ," Huynh kể lại, giọng pha chút hóm hỉnh nhưng đầy tự hào.

Những buổi tối ở xóm nhỏ, bàn cờ gỗ trở thành sân khấu của cậu bé có đôi mắt sáng, chăm chú tính toán từng nước đi. Có bác hàng xóm bán tạp hoá, mỗi lần Huynh đến chơi là hôm đó "bán rất đắt hàng". Câu chuyện tưởng vui ấy lại chính là nơi hình thành bản lĩnh đầu tiên, vừa học cách chơi, vừa học cách đối nhân xử thế từ những người lớn tuổi hơn.

Tìm thầy, bứt phá ở lứa tuổi trung học

Sau khi nhận thấy niềm đam mê với cờ tướng ở con trai mình, cha anh lúc ấy đã dẫn Huynh lên Cà Mau tìm thầy theo học. Đây cũng chính là bước ngoặt chuyển cậu bé mê cờ thành một tài năng được đào tạo bài bản. Chỉ sau 2 tháng luyện, Huynh được dự giải trẻ toàn quốc và giành huy chương vàng ở tuổi 12. Sự thay đổi từ tự học, tự quan sát, đến luyện bài bản với thầy chính là mạch phát triển quan trọng trong sự nghiệp của anh.

Khi đã xác định theo nghề VĐV cờ tướng, Huynh bắt đầu đời sống "du đấu", liên tục thi đấu ở các giải quốc gia, tham gia đội tuyển, rồi ra nước ngoài tranh tài. Theo đó, Lại Lý Huynh trưởng thành qua nhiều mùa giải, từng nhiều lần vô địch ở các nội dung tiêu chuẩn, chớp nhoáng và nhanh, khẳng định vị thế số 1 của mình tại Việt Nam trước khi tỏa sáng ở đấu trường thế giới.

Nhà vô địch thế giới 2025

Trong Giải vô địch thế giới cờ tướng 2025, Lại Lý Huynh đánh bại kỳ thủ trẻ Trung Quốc (Yin Sheng) ở trận chung kết và trở thành nhà vô địch thế giới nội dung tiêu chuẩn. Đây được xem là một chiến tích lần đầu tiên thuộc về Việt Nam ở nội dung này, phá vỡ thế độc tôn lâu năm của Trung Quốc trên đấu trường quốc tế. Báo chí trong và ngoài nước đồng loạt ca ngợi đây là "một trang vàng cho cờ tướng Việt Nam".

Anh từng là Á quân thế giới năm 2023 trước khi bước lên ngôi vô địch 2025 — điều này cho thấy hành trình không phải một bước mà là quá trình tích luỹ, sửa sai, và hoàn thiện chiến thuật qua nhiều năm.

Các chuyên gia và phân tích ván cờ mô tả Huynh là người chơi có lối đánh chặt chẽ, khoa học và kiên nhẫn, thường khai thác những sai sót nhỏ của đối thủ bằng khả năng toán trận và vận dụng sát thương của pháo – mã (cannon–horse/rook–horse tactics). Trước đối thủ Trung Quốc, anh thể hiện sự điềm tĩnh, không vội vàng phản ứng trong các tình huống áp lực thời gian.

Gia đình nhỏ sau thành công lớn 

Chia sẻ về cuộc sống gia đình hiện tại, Lại Lý Huynh cảm thấy rất hạnh phúc và đủ đầy. Đây là nơi giúp anh cân bằng giữa áp lực thi đấu và đời thường. Cờ tướng cũng đã trở thành "ông tơ, bà nguyệt" cho vợ chồng anh khi hai người đã nên duyên trong một chuyến du đấu tình cờ.

Trong căn nhà ấm cúng, những tấm huy chương, cúp và bằng khen được để ở vị trí trang trọng, treo lên tường như minh chứng cho hành trình bền bỉ đến đỉnh cao thế giới. 

Nhắc đến chiến thắng, anh chia sẻ: "Tôi hạnh phúc khi dành được huy chương trước đối thủ đáng gờm như Trung Quốc và mang lại niềm vui cho đất nước, gia đình, người thân. Hạnh phúc nhất là khi trở thành niềm tự hào của các con."

Khi được hỏi có định hướng cho các con theo bộ môn này hay không, anh cười và chia sẻ: "Nếu thực sự đam mê thì mới có thể chơi và theo được cờ tướng," Lại Lý Huynh nói. Với anh, đam mê không phải chỉ là hứng thú, mà là sự kiên trì vượt qua từng giới hạn, từng lần bị chấp, từng lần thất bại. Từ những bàn cờ xóm nhỏ đến đấu trường quốc tế, hành trình của anh chính là minh chứng rằng: nếu đủ bền bỉ, không có giới hạn nào là không thể phá vỡ.

Câu chuyện Lại Lý Huynh là một hành trình thú vị được mài giũa bởi môi trường xung quanh rồi hiện thực hoá bằng các danh hiệu quốc gia và một chức vô địch thế giới lịch sử. Đó là bài học về tâm lý vượt khó, niềm tin vào đam mê và sức mạnh của quá trình rèn luyện.