Theo Reuters, hơn 15.000 hiện vật liên quan tới lịch sử World Cup đã được trưng bày tại Mexico City - thủ đô của Mexico, biến nơi đây thành một "bảo tàng sống" của bóng đá thế giới. Trong số những hiện vật được chú ý nhất có áo đấu của Diego Maradona, các kỷ vật World Cup của Pelé, bộ sưu tập về Lionel Messi cùng hàng trăm hiện vật lịch sử gắn với Estadio Azteca - sân vận động duy nhất trong lịch sử tổ chức ba kỳ World Cup. Nhưng điều đặc biệt hơn cả nằm ở cách Mexico nhìn World Cup: không chỉ là bóng đá, mà là di sản văn hóa.

Ở Mexico, bóng đá từ lâu đã vượt khỏi phạm vi thể thao đơn thuần. Nó gắn với bản sắc quốc gia, ký ức gia đình, văn hóa đường phố và niềm tự hào Mỹ Latin. Chính vì vậy, FIFA World Cup 2026™ được Mexico City chuẩn bị như một sự kiện văn hóa quy mô lớn chứ không chỉ là giải đấu thể thao. Reuters cho biết nhiều không gian công cộng trong thành phố đã được chuyển đổi thành triển lãm bóng đá ngoài trời. Các khu vực quanh Azteca xuất hiện hàng loạt tác phẩm nghệ thuật lấy cảm hứng từ World Cup, trong khi các bảo tàng lớn tại Mexico City đồng loạt mở chuyên đề đặc biệt về lịch sử bóng đá thế giới...

Điều đó phản ánh cách Mexico nhìn World Cup khác biệt so với nhiều quốc gia khác. Nếu tại Mỹ, World Cup thường được đặt trong logic của ngành công nghiệp giải trí hiện đại, thì Mexico vẫn tiếp cận giải đấu bằng cảm xúc và ký ức văn hóa rất mạnh. Ở đây, World Cup không chỉ là các trận đấu kéo dài 90 phút. Nó là câu chuyện của nhiều thế hệ.

Những người lớn tuổi tại Mexico vẫn kể cho con cháu về World Cup 1970 - giải đấu được xem là đẹp nhất lịch sử, nơi Pelé nâng cao chiếc cúp vàng cùng Brazil huyền thoại. Họ cũng không quên World Cup 1986 với "Bàn tay của Chúa" và "Bàn thắng thế kỷ" của Maradona trên chính sân Azteca. FIFA World Cup™ vì thế tồn tại trong ký ức Mexico như một phần của lịch sử quốc gia.

Không nơi nào phản ánh rõ điều đó hơn Estadio Azteca. Sân vận động huyền thoại tại Mexico City không đơn thuần là địa điểm tổ chức bóng đá, mà được xem như "thánh đường ký ức" của World Cup. Đây là nơi Pelé vô địch World Cup lần thứ ba cùng Brazil năm 1970, Maradona tạo ra những khoảnh khắc bất tử năm 1986 và giờ chuẩn bị trở thành sân vận động đầu tiên trong lịch sử đăng cai ba kỳ World Cup. Giới chuyên môn cho rằng không có sân vận động nào trên thế giới mang tính biểu tượng với World Cup mạnh như Azteca.

Chính vì vậy, phần lớn hoạt động nghệ thuật của Mexico City đều tập trung quanh khu vực sân đấu này. Các nghệ sĩ Mexico coi Azteca không chỉ là công trình thể thao, mà là "không gian ký ức tập thể" của bóng đá thế giới. Reuters mô tả nhiều tác phẩm nghệ thuật tại đây được lấy cảm hứng từ những pha ăn mừng kinh điển, tiếng reo hò của khán giả, những chiếc vé World Cup cũ và cả các đoạn bình luận phát thanh lịch sử. Điều đó khiến FIFA World Cup 2026™ tại Mexico mang màu sắc rất khác: giàu hoài niệm, giàu cảm xúc và đậm tính văn hóa Mỹ Latin.

Điều khiến câu chuyện Mexico City trở nên thú vị nằm ở chỗ nó xuất hiện đúng thời điểm World Cup đang thay đổi rất nhanh. FIFA World Cup 2026™ sẽ là kỳ World Cup lớn nhất lịch sử với 48 đội tuyển, 104 trận đấu, tổ chức trên ba quốc gia và vận hành như một "siêu sự kiện giải trí toàn cầu". Trong bối cảnh ấy, nhiều người lo ngại bóng đá đang ngày càng bị thương mại hóa quá mức. Các cuộc tranh cãi về giá vé, tài trợ, hospitality, quyền truyền hình và influencer economy đang khiến World Cup hiện đại mang dáng dấp của ngành công nghiệp giải trí hơn là ngày hội bóng đá truyền thống.

Chính vì vậy, cách Mexico City tiếp cận World Cup mang ý nghĩa rất đặc biệt. Thay vì chỉ xây dựng fan zone hay các hoạt động thương mại, thành phố này cố gắng nhắc người hâm mộ rằng bóng đá còn là ký ức, văn hóa và cảm xúc con người. Giới quan sát cho rằng đây chính là "linh hồn Mỹ Latin" mà FIFA World Cup™ luôn cần để giữ bản sắc riêng giữa thời đại số hóa và thương mại hóa toàn cầu.

Điều đáng chú ý là Mexico không chỉ muốn tổ chức World Cup thành công về mặt thể thao. Họ muốn dùng giải đấu để kể câu chuyện về lịch sử bóng đá Mỹ Latin. Các triển lãm tại Mexico City hiện không chỉ nói về danh hiệu hay số liệu thống kê. Chúng kể về tuổi thơ của người hâm mộ, những chiếc radio cũ phát trận đấu World Cup, các con phố ngập người ăn mừng chiến thắng và cảm giác mà bóng đá mang lại cho nhiều thế hệ. World Cup vì thế được nhìn như một phần của ký ức văn hóa nhân loại.

FIFA World Cup 2026™ có thể sẽ là kỳ World Cup hiện đại và thương mại hóa nhất lịch sử. Nhưng tại Mexico City, người ta đang cố gắng giữ lại phần cảm xúc nguyên bản nhất của bóng đá. Bởi cuối cùng, điều khiến World Cup sống mãi không chỉ là các bàn thắng hay danh hiệu, mà còn là những ký ức mà giải đấu để lại trong cuộc đời của hàng tỷ con người trên khắp thế giới.