Trong nhiều năm, FIFA World Cup™ luôn được xem là "mỏ vàng truyền hình" của thể thao thế giới. Những con số hàng tỷ khán giả, các hợp đồng bản quyền khổng lồ và sức hút toàn cầu khiến giải đấu này gần như miễn nhiễm với biến động của thị trường truyền thông. Tuy nhiên, trước thềm FIFA World Cup 2026™, một tín hiệu đáng chú ý đang xuất hiện: Mô hình thương mại hóa vốn giúp World Cup tăng trưởng mạnh mẽ suốt nhiều thập kỷ có thể đang bắt đầu chạm tới giới hạn.

Theo Reuters, FIFA đang gặp khó khăn trong việc bán bản quyền truyền hình tại hai thị trường đông dân nhất thế giới là Trung Quốc và Ấn Độ. Đây là diễn biến gây bất ngờ bởi cả hai quốc gia đều từng ghi nhận lượng người xem cực lớn tại World Cup 2022. Reuters cho biết nhiều gói phát sóng vẫn chưa được hoàn tất dù giải đấu đang tới gần, trong khi các nhà đài và nền tảng kỹ thuật số ngày càng thận trọng với những hợp đồng có chi phí quá lớn.

Châu Á và bài toán bản quyền ngày càng đắt đỏ

Trong chiến lược thương mại của FIFA, châu Á luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Với dân số khổng lồ cùng lượng người hâm mộ đông đảo, Trung Quốc và Ấn Độ từng được xem là "động cơ tăng trưởng" của bóng đá thế giới. World Cup 2022 ghi nhận lượng người xem rất lớn tại hai thị trường này, đặc biệt trên các nền tảng trực tuyến và mạng xã hội.

Nhưng bối cảnh hiện tại đã khác đáng kể.

Theo Reuters, nhiều công ty truyền thông tại châu Á đang trở nên thận trọng hơn với các thương vụ thể thao đắt đỏ. Sau giai đoạn bùng nổ của nền tảng streaming, thị trường truyền thông toàn cầu đang bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh. Doanh thu quảng cáo không còn tăng trưởng nhanh như trước, trong khi chi phí vận hành và cạnh tranh nội dung ngày càng lớn. Điều đó khiến các nhà đài không còn sẵn sàng chi mạnh tay cho các gói bản quyền thể thao như trước đây.

Tại Trung Quốc, sự thay đổi còn đến từ yếu tố kinh tế và chính sách quản lý công nghệ. Trong nhiều năm, các tập đoàn công nghệ và truyền thông Trung Quốc từng đầu tư rất mạnh vào bản quyền thể thao quốc tế như một cách mở rộng ảnh hưởng. Nhưng sau giai đoạn siết chặt quản lý và tăng trưởng chậm lại của nền kinh tế, các khoản đầu tư kiểu "đốt tiền" không còn phổ biến.

Trong khi đó, tại Ấn Độ, thị trường lại chứng kiến sự cạnh tranh khốc liệt giữa truyền hình truyền thống và nền tảng số. Reuters cho biết nhiều nền tảng streaming muốn chia nhỏ hoặc tái cấu trúc các gói phát sóng thay vì chấp nhận mô hình hợp đồng truyền thống với mức giá quá cao. Điều này khiến quá trình đàm phán với FIFA trở nên phức tạp hơn đáng kể.

FIFA World Cup 2026™ và nguy cơ "bão hòa nội dung"

Một trong những nguyên nhân khiến các nhà đài dè dặt hơn nằm ở chính quy mô của FIFA World Cup 2026™. Đây sẽ là kỳ World Cup đầu tiên có 48 đội tuyển và 104 trận đấu – nhiều hơn đáng kể so với các kỳ trước.

Ở góc độ thương mại, việc mở rộng giúp FIFA tạo thêm sản phẩm truyền hình, tăng số trận và kéo dài thời gian tổ chức. Điều này đồng nghĩa với nhiều cơ hội quảng cáo và doanh thu lớn hơn. Nhưng ở góc độ truyền thông, nó cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ "bão hòa nội dung".

Theo một số chuyên gia được Reuters dẫn lời, không phải mọi trận đấu tại World Cup đều có giá trị thương mại ngang nhau. Các cuộc đối đầu giữa những đội bóng lớn luôn thu hút lượng người xem khổng lồ, nhưng những trận đấu ít tên tuổi hơn có thể không đủ sức tạo ra hiệu ứng tương tự. Khi số lượng trận đấu tăng mạnh, giá trị trung bình của từng trận có nguy cơ giảm xuống.

Đây là bài toán không đơn giản với các đài truyền hình. Trong quá khứ, World Cup có số trận vừa phải và gần như mọi cuộc đối đầu đều mang tính sự kiện. Nhưng với quy mô mới, các nhà đài phải cân nhắc kỹ hơn khả năng thu hồi vốn từ quảng cáo và lượng người xem.

Giới chuyên môn cho rằng FIFA đang bước vào giai đoạn mà tăng trưởng không còn dễ dàng như trước. Trong nhiều năm, World Cup gần như luôn tăng giá trị thương mại sau mỗi kỳ tổ chức. Nhưng hiện tại, thị trường bắt đầu đặt câu hỏi: liệu mô hình tăng giá liên tục có còn bền vững?

Cuộc cạnh tranh mới của bóng đá trong kỷ nguyên số

Câu chuyện bản quyền truyền hình cũng phản ánh một thay đổi lớn hơn trong cách con người tiêu thụ thể thao.

Thế hệ khán giả trẻ hiện nay không còn phụ thuộc hoàn toàn vào truyền hình truyền thống. Họ theo dõi highlight ngắn trên mạng xã hội, xem clip phân tích trên YouTube hoặc cập nhật diễn biến qua nền tảng số. Điều này khiến giá trị của các hợp đồng phát sóng truyền thống không còn "bất khả xâm phạm" như trước.

World Cup vì thế đang phải cạnh tranh không chỉ với các giải thể thao khác, mà còn với toàn bộ ngành công nghiệp giải trí số. Từ nền tảng streaming, mạng xã hội đến esports, tất cả đều chia sẻ cùng một "quỹ thời gian" của khán giả toàn cầu.

Điều đó buộc FIFA phải thay đổi cách tiếp cận. Theo các chuyên gia truyền thông quốc tế, FIFA không còn chỉ bán các trận đấu, mà phải bán trải nghiệm tổng thể: dữ liệu, nội dung hậu trường, tương tác số và các sản phẩm truyền thông đa nền tảng.

Dù vậy, FIFA vẫn đặt kỳ vọng rất lớn vào World Cup 2026™. Các báo cáo tài chính trước đó cho thấy doanh thu toàn chu kỳ 2023–2026 có thể vượt 13 tỷ USD – cao nhất lịch sử thể thao. Phần lớn nguồn thu này vẫn đến từ bản quyền truyền hình và thương mại. Chính vì vậy, bất kỳ dấu hiệu chững lại nào trong lĩnh vực phát sóng đều mang ý nghĩa rất lớn đối với tương lai của bóng đá hiện đại.

FIFA World Cup 2026™ vì thế không chỉ là giải đấu bóng đá lớn nhất lịch sử, mà còn là phép thử quan trọng cho mô hình kinh doanh thể thao toàn cầu trong kỷ nguyên số. Nếu FIFA tiếp tục duy trì được sức hút thương mại khổng lồ, World Cup sẽ củng cố vị thế là sản phẩm thể thao mạnh nhất hành tinh. Nhưng nếu những khó khăn tại châu Á tiếp tục lan rộng, đó có thể là dấu hiệu cho thấy bóng đá đang bước vào giai đoạn cần tái cấu trúc mạnh mẽ hơn về mặt truyền thông và thương mại.