Ngày 16/10, Hội nghị Thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) đã bước sang ngày thứ 2. Hội nghị diễn ra khi Mỹ và Ukraine đang bất đồng sâu sắc liên quan đến việc Ukraine tấn công các hạ tầng năng lượng của Nga. Châu Âu vì thế đang bị đặt vào thế khó trong việc cân bằng cam kết viện trợ cho Ukraine và quan hệ với Mỹ.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng đã đến tham dự hội nghị cùng các nhà lãnh đạo EU. Ông Zelensky sẽ tìm kiếm thêm hỗ trợ về phòng không, bảo vệ hạ tầng năng lượng khi mùa đông sắp tới, cũng như nguồn tài chính cho năm sau. Các nhà lãnh đạo EU sẽ phải cân nhắc những cam kết hỗ trợ Ukraine, trong bối cảnh ngân sách đang chịu nhiều sức ép và mối quan hệ của khối này với Mỹ đang có nhiều khác biệt.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã yêu cầu Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga, cho rằng hoạt động này góp phần đẩy giá nhiên liệu tăng cao. Tuy nhiên, Ukraine phản đối và hôm 15/10 đã nối lại tấn công nhà máy lọc dầu Nga.

Bất đồng gia tăng sau khi có thỏa thuận giữa Mỹ và Nga về cung cấp dầu diesel, trong khi EU vẫn duy trì các biện pháp trừng phạt đối với Nga.

Có ba nội dung đáng chú ý mà EU và Ukraine đang tìm kiếm sự thống nhất. Trước hết là tăng cường hỗ trợ phòng không, đặc biệt là tên lửa đánh chặn nhằm bảo vệ hạ tầng năng lượng của Ukraine trước mùa đông.

Tiếp đến là phát triển các giải pháp công nghệ và quốc phòng của châu Âu, từng bước giảm phụ thuộc vào một số hệ thống phòng thủ và thông tin vệ tinh của Mỹ.

Khó khăn nhất là nguồn tài chính. Ukraine ước tính thiếu khoảng 78 tỷ USD trong năm 2027. EU đang xem xét các phương án huy động vốn, trong đó có khả năng sử dụng tài sản nhà nước Nga bị phong tỏa tại châu Âu. Tuy nhiên, đây vẫn là những phương án đang được thảo luận. Đồng thuận về mục tiêu chưa đồng nghĩa với việc đã thống nhất kinh phí và cách triển khai.

EU hiện đứng trước những yêu cầu khó dung hòa. Một mặt, nhiều nước muốn duy trì sức ép kinh tế đối với Nga và tiếp tục hỗ trợ Ukraine. Mặt khác, châu Âu vẫn cần hợp tác với Mỹ về an ninh, đồng thời tìm cách giảm chi phí năng lượng cho người dân và doanh nghiệp.

Việc bổ sung dầu diesel Nga ra thị trường có thể giảm áp lực nguồn cung trong ngắn hạn, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về hiệu quả trừng phạt. Trong khi đó, các cuộc tấn công vào cơ sở dầu mỏ tiếp tục làm gia tăng nguy cơ gián đoạn sản xuất và vận chuyển nhiên liệu.

Thách thức của EU là cân bằng giữa hỗ trợ Ukraine, duy trì quan hệ với Mỹ và bảo vệ lợi ích kinh tế của các nước thành viên. Điều cần theo dõi sau hội nghị là những cam kết nào sẽ được chuyển thành quyết định cụ thể về tài chính, quốc phòng và năng lượng.

Những phát biểu của nhiều nhà lãnh đạo châu Âu trước khi bước vào phòng họp đều khẳng định tiếp tục ủng hộ Ukraine, nhưng vẫn còn khác biệt trong cách ứng phó với giá năng lượng tăng cao. Khối này sẽ đồng thuận với nhau tới đâu và khả năng thực hiện các cam kết hỗ trợ Ukraine sẽ như thế nào còn phụ thuộc vào những diễn biến và quyết định tiếp theo của EU.