Theo báo cáo Chỉ số Năng lực phát triển du lịch (TTDI) năm 2026, 92% số nền kinh tế được đánh giá đã cải thiện điểm số trong giai đoạn 2024-2026. Tuy nhiên, đà phục hồi của du lịch toàn cầu đang đi cùng những thách thức về chi phí, hạ tầng, môi trường và nguồn nhân lực, đặt ra yêu cầu chuyển từ phục hồi sang quản lý tăng trưởng bền vững.

WEF cho rằng phụ thuộc quá lớn vào một thị trường, nhóm khách hoặc mùa du lịch có thể khiến điểm đến dễ bị tổn thương trước các cú sốc kinh tế, địa chính trị và gián đoạn giao thông. Vì vậy, mở rộng thị trường nội địa, khu vực và quốc tế cần đi cùng phát triển đa dạng phân khúc khách, từ nghỉ dưỡng đến du lịch công vụ, hội họp và sự kiện. Các sản phẩm có sức hút quanh năm cũng góp phần giảm tính mùa vụ, tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì hoạt động và đầu tư dài hạn.

Khả năng tiếp cận điểm đến cũng cần được cải thiện đồng bộ giữa giao thông và môi trường số. Theo WEF, điểm số trung bình về hạ tầng vận tải hàng không của 20 nền kinh tế dẫn đầu TTDI cao hơn 50% so với các nền kinh tế còn lại trong bảng xếp hạng. Điều này cho thấy kết nối hàng không tiếp tục là yếu tố quan trọng đối với năng lực cạnh tranh du lịch.

Bên cạnh đầu tư giao thông, các điểm đến cần bảo đảm thông tin chính xác, nhất quán trên nền tảng số, tăng khả năng tiếp cận qua công cụ tìm kiếm và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Hệ thống đặt dịch vụ, thanh toán và cung cấp thông tin cũng cần duy trì tính liên tục, giúp hạn chế gián đoạn và nâng cao khả năng ứng phó khi xảy ra khủng hoảng.

Chi phí lao động, vận tải và dịch vụ gia tăng đang tạo sức ép lên khả năng cạnh tranh về giá của nhiều điểm đến. Theo WEF, thay vì chạy đua giảm giá hoặc chỉ tập trung tăng lượng khách, ngành du lịch cần nâng cao giá trị tổng thể của trải nghiệm thông qua chất lượng dịch vụ ổn định, sản phẩm phù hợp với khả năng chi tiêu và thương hiệu có bản sắc.

Giá trị văn hóa, xã hội và môi trường cũng cần trở thành thành tố rõ nét trong trải nghiệm du lịch. Khi chất lượng dịch vụ tương xứng với chi phí, điểm đến có cơ sở củng cố uy tín, nâng cao mức độ hài lòng và tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Cùng với chất lượng trải nghiệm, WEF nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tăng trưởng mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng địa phương. Tăng lượng khách nhưng không kiểm soát sức chứa có thể làm gia tăng áp lực lên giao thông, dịch vụ công, nhà ở, nguồn nước và năng lượng, đồng thời ảnh hưởng đến sự ủng hộ của người dân đối với hoạt động du lịch.

Do đó, quy hoạch phát triển cần gắn với năng lực hạ tầng và tài nguyên, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa, chuỗi cung ứng địa phương và người lao động tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Hiệu quả du lịch cũng cần được đánh giá thông qua đóng góp kinh tế tại chỗ, chất lượng việc làm, tác động môi trường và khả năng phân bổ khách hợp lý giữa các địa bàn, thay vì chỉ dựa vào tổng lượt khách.

Một thách thức lớn khác của du lịch toàn cầu là nguy cơ thiếu hụt lao động. Theo dự báo được WEF dẫn trong báo cáo, đến năm 2035, nhu cầu nhân lực du lịch có thể vượt nguồn cung hơn 43 triệu người, tương đương mức thiếu hụt 16%.

Áp lực không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở kỹ năng, kinh nghiệm và khả năng giữ chân nhân sự. WEF khuyến nghị tăng đầu tư cho đào tạo, cải thiện điều kiện làm việc và lộ trình nghề nghiệp, đồng thời giảm tính mùa vụ để ổn định việc làm. Công nghệ và AI có thể hỗ trợ nâng cao năng suất, nhưng cần được triển khai theo hướng tăng cường năng lực người lao động, không làm suy giảm vai trò của yếu tố con người trong trải nghiệm du lịch.

Để giải quyết bài toán này, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hiệp hội và cơ sở đào tạo cần được tăng cường, nhất là trong phát triển kỹ năng và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số.

Các định hướng của WEF cho thấy năng lực cạnh tranh du lịch không còn chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng lượng khách. Khả năng thích ứng trước biến động, chất lượng trải nghiệm, hiệu quả sử dụng tài nguyên và mức độ lan tỏa lợi ích đến cộng đồng mới là những yếu tố quyết định tính bền vững của điểm đến.