Phân tích từ Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho thấy tiếp cận thị trường lao động vẫn là thách thức lớn với thế hệ trẻ tại EU.

Trong khoảng 3 năm, từ quý I/2023 đến quý I/2026, số việc làm của lao động trẻ trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông giảm hơn 18%; dịch vụ chuyên nghiệp giảm hơn 5% và tài chính giảm hơn 3%. Các chuyên gia cảnh báo, nếu thời gian đứng ngoài thị trường lao động kéo dài, người trẻ sẽ khó tích lũy kỹ năng, kinh nghiệm và có nguy cơ ngày càng khó quay trở lại thị trường việc làm.

Tình trạng này còn có thể kéo theo những hệ lụy như nợ nần, suy giảm sức khỏe tinh thần và mất kết nối với các mạng lưới hỗ trợ xã hội.

GS. TS. Kai Maaz, Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu và Thông tin Giáo dục Leibniz, Đức, cho rằng: “Không thể coi đây là những trường hợp thất bại. Không phải người trẻ nào cũng đạt tới cùng một cột mốc trong cùng một thời điểm, và điều đó hoàn toàn bình thường. Hệ thống hỗ trợ cần phải thích ứng với những lộ trình và nhịp độ khác nhau. Chúng ta cần trao cho họ cơ hội thứ hai, thứ ba để quay trở lại quỹ đạo”.

Đức là một trong những quốc gia có tỷ lệ thất nghiệp thanh niên thấp nhất Liên minh châu Âu, với hệ thống đào tạo nghề kết hợp giữa học tập và thực hành tại doanh nghiệp. Tuy nhiên, một nghịch lý vẫn tồn tại: doanh nghiệp cần tuyển học viên học nghề nhưng không tìm được người phù hợp, trong khi nhiều người trẻ lại mất nhiều năm tìm kiếm cơ hội học nghề.

Tại hội chợ việc làm ở Berlin, Đức, những người trẻ đang tìm kiếm cơ hội để bước vào thị trường lao động. Một số vừa rời ghế nhà trường, nhưng cũng có người đã tìm việc suốt vài năm mà chưa tìm được hướng đi phù hợp.

Anh Torsten Prophet, nhân viên tư vấn Cơ quan Hỗ trợ việc làm thanh niên thành phố Berlin, cho biết: “Có những bạn trẻ mất tới 2 hoặc thậm chí 3 năm mà vẫn chưa tìm được hướng đi. Không học nghề, không có việc làm”.

Ở chiều ngược lại, nhiều chỉ tiêu học nghề vẫn đang bị bỏ trống. Đại diện một công ty kỹ thuật điện lạnh tại Berlin cho biết, dù đang rất cần nhân lực và nhận được tới 163 hồ sơ ứng tuyển, cuối cùng doanh nghiệp chỉ tuyển được 2 người. Theo doanh nghiệp, một số ứng viên chưa đáp ứng được yêu cầu kiến thức đầu vào. Nhưng từ phía người tìm việc, việc liên tục bị từ chối mà không biết mình còn thiếu điều kiện gì cũng khiến hành trình tìm kiếm cơ hội trở nên bế tắc.

Giới chức Đức cho rằng doanh nghiệp không nên chỉ đánh giá ứng viên qua học bạ. Một số người trẻ có thể không đạt kết quả cao trong trường học, nhưng vẫn có năng lực và phát huy tốt khi làm việc thực tế. Cơ quan này cũng kêu gọi doanh nghiệp chủ động phản hồi hồ sơ, thay vì để ứng viên chờ đợi.

Nghịch lý tại Berlin cho thấy có chỗ học nghề còn trống chưa có nghĩa là người trẻ có thể dễ dàng tiếp cận. Khoảng cách giữa yêu cầu tuyển dụng và khả năng đáp ứng của ứng viên vẫn là rào cản mà cả doanh nghiệp lẫn người tìm việc phải vượt qua. Có chỗ học nghề thôi chưa đủ, điều quan trọng là thu hẹp khoảng cách giữa yêu cầu của doanh nghiệp và năng lực thực tế của người trẻ. Có như vậy, cơ hội bước vào thị trường lao động mới thực sự rộng mở hơn.